Bia cổ gần 900 năm tuổi độc nhất vô nhị ở Việt Nam

    Nặng trên 1 tấn, được tạc bằng đá xanh nguyên khối, bia Sùng Thiện Diên Linh (chùa Long Đọi Sơn, xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam) được xem là độc nhất vô nhị ở Việt Nam với tuổi đời gần 900 năm, có kích thước lớn nhất thời Lý.

    Nội dung văn bia

    Theo lịch sử còn ghi chép lại, bia Sùng Thiện Diên Linh do đích thân vua Lý Nhân Tông chỉ đạo tác và ngự đề. Bia được dựng vào ngày mồng 6 tháng 7 năm Tân Sửu, niên hiệu Thiên Phù Duệ Vũ thứ 2 (1121).


    Bia Sùng Thiện Diên Linh được đặt tại chùa Long Đọi Sơn

    Mặt trước của bia khắc tổng số 4.257 chữ Hán. Trán bia được khắc với tên “Đại Việt quốc đương gia Đệ tứ đế Sùng Thiện Diên Linh bảo tháp bi” do chính nhà vua Lý Nhân Tông ngự đề theo lối chữ phi bạch, chia thành 7 hàng dọc mỗi hàng hai chữ.

    Bài ký được chia làm 3 phần: Phần một: Ca ngợi Phật Thích Ca và giáo lý sâu sắc huyền diệu của đạo Phật; phần hai: Ca ngợi vua Lý Nhân Tông; phần ba: Kể lại quá trình xây dựng tháp Sùng Thiện Diên Linh cùng ngôi chùa và tác dụng to lớn của phúc quả này.

    Mặt sau bia được khắc thành 5 đoạn với 5 niên đại khác nhau liên quan đến lịch sử văn bia. Đoạn 1: Khắc vào ngày mồng 6 tháng 7 năm Tân Sửu, niên hiệu Thiên Phù Duệ Vũ thứ hai (1121) ghi lại việc Phù thánh linh nhân Thái hậu (Ỷ Lan) mẹ vua Lý Nhân Tông, tiến cúng 72 mẫu ruộng ở xứ Mạn Để hai xã Cẩm Trục, Thu Lãng huyện Cẩm Giang, phủ Thượng Hồng.

    Đoạn hai: Khắc bài thơ của vua Lê Thánh Tông làm vào năm thứ 8 niên hiệu Quang Thuận (1467) khi về qua thăm chùa, do bề tôi là Lê Văn tướng quân vâng mệnh viết chữ.

    Miền Bắc chuẩn bị đón thêm đợt rét “kỷ lục“: Khi nào trời trở rét?
    Công an huyện Hiệp Hòa triệt xóa 01 tụ điểm cá độ bằng hình thức đá gà
    Xe đạp Peugeot hiếm lạ đắt ngang SH giữa đất Hà Thành

    Đoạn ba: Khắc vào tiết Đoan dương ngày mồng 5 tháng 5 năm Tân Mão niên hiệu Hưng Trị thứ tư đời vua thứ năm nhà Mạc (1591) ghi về việc cai huyện Duy Tân: Đô chỉ huy Vân Bảng bá, Đồng ty quan Phú Triều bá, Phù Thắng bá, Cai quan Lam Kiều bá cùng giáp Nhất, giáp Nhì, giáp Tam xã Đội Sơn cùng các xã Đội Trung, Đội Lĩnh, Trung Tín dựng lại bia đổ, bắc lại xà nhà, tu bổ tượng hỏng, làm lại cổng, xây tường sau hơn năm trăm năm bị hủy hoại hư hỏng.

    Đoạn bốn: Khắc vào ngày mồng 7 đầu tháng 10 năm thứ 19 niên hiệu Chính Hòa (Lê Hy Tông 1698) ghi nội dung văn ước các thửa đất ruộng Tam bảo của xã Đội Sơn.

    Đoạn năm: Ghi lại khoảng hơn 40 thửa ruộng, ao, diện tích xứ đồng, giáp ranh, họ tên của tín chủ ở các thôn xã tiến cúng ruộng, ao cho Tam bảo chùa Đội Sơn.

    Toàn bộ bia là một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc hoàn hảo, phản ánh mỹ thuật và kỹ thuật thời Lý đạt đến đỉnh cao rực rỡ. Bài minh trên bia phản ánh văn chương thời Lý với lối văn biền ngẫu cầu kỳ, phức tạp, mang đặc trưng của văn chương thời Lý.  

    Nghệ thuật điêu khắc tinh xảo

    Thành bia hình chữ nhật; cao 2,5m; rộng 1,75m; dày 0,3m. Trung tâm trán bia tạo một khung ô hình chữ nhật khắc nổi tên bia, chữ cỡ lớn theo lối chữ phi bạch do vua Lý Nhân Tông ngự đề. Hai bên ô chữ tạo thành hai góc nhọn đều đối xứng, bên trong trang trí đăng đối đồ án rồng chầu vào tên bia, gồm hai con rồng.

    Vụ r.α t.α.ч thư.ơng l.ái mua lợn tại khu đồi vắng ở Lai Châu: H.é l.ộ l.ờι κ.h.α.ι của đ.ố.ι тư.ợ.иg
    Bộ Công an đề xuất lắp camera phạt nguội, nên làm ngay
    B.ắт qυ.ả тα.иg nam thanh niên Bắc Giang vậ.n chuyể.n hơn 33kg pháo lúc nửa đêm


    Trán bia được khắc với tên “Đại Việt quốc đương gia Đệ tứ đế Sùng Thiện Diên Linh bảo tháp bi”

    Rồng kéo dài thể hiện theo lối nhìn nghiêng, đầu rồng ngước lên cao. Thân rồng cuộn khúc uốn lượn thuôn dần đến cuối đuôi trùng khít với phần diềm của trán bia. Mình rồng tròn trơn uốn lượn mềm mại hình sin, các khúc uốn lượn phình to nhưng co lại gần nhau, đều đặn thon dần về đuôi.

    Rồng có ba chân đạp mây vươn về phía trước, mỗi chân đều có khuỷu và ba móng. Xung quanh rồng tạo thành những dải mây hình lửa đan xen quanh chân rồng. Trên lưng rồng lớn là một con rồng chầu nhỏ uốn lượn nằm dàn trên bốn khúc lượn của rồng lớn, tạo nên một đôi rồng ổ (mẫu tử).

    Phía dưới phần tiếp giáp với đôi rồng tạo một đường băng hoa văn đối xứng nhau, được trang trí hình lá đề cách điệu, thành dạng dấu hỏi. Diềm trên trán bia hình vòng cung chạm khắc các con rồng nối tiếp nhau. Diềm dưới của trán bia hình chữ nhật cũng chạm các con rồng nối tiếp nhau, nhưng đáng chú ý là khoảng giữa có một ô trang trí lá đề.

    Diềm bên của thân bia cũng được trang trí khá công phu tỉ mỉ. Đồ án trang trí là hình tượng rồng, gồm những con rồng nhỏ, thân mảnh, dàn đều trong khoảng rộng của diềm bia. Phần đuôi rồng uốn lượn hình sin thu dần về cuối đuôi. Đầu rồng ở diềm bia hai bên đều ở tư thế vươn lên phía trên hướng về trán bia.

    Ngoài ra, hai bên thành bia trang trí khá độc đáo, mỗi bên tạo 9 ô quả trám vuông hình cạnh 8cm, nối tiếp nhau. Hai góc bên quả trám tiếp giáp với rìa cạnh, góc trên, góc dưới nối tiếp nhau tạo thành một băng trang trí khép kín từ trên xuống dưới.

    Đường viền cạnh của quả trám khắc sâu tạo thành đường soi chỉ. Trung tâm quả trám chạm một đôi rồng chầu, rồng uốn lượn, đầu chầu vào nhau, đuôi nối nhau thành một đường khép kín. Xung quanh là những con rồng nhỏ nối tiếp nhau theo hình quả trám.

    2 diễn viên “Táo quân“ 9X: Trẻ tuổi, đắt show, hôn nhân viên mãn bên vợ trẻ đẹp
    Miền Bắc chìm trong giá lạnh, Lai Châu giảm sâu còn 5 độ
    Miền Bắc chìm trong giá lạnh, nhiều tỉnh còn 8,6 độ

    Bệ bia cũng được làm bằng đá hình bầu dục; cao 50cm; dài 2,4m; rộng 1,8m. Hai mặt trên bệ bia chạm khắc 4 con rồng uốn lượn trong mấy núi sông nước. Rồng được chạm nổi khối, thân to tròn trơn uốn thành năm khúc, đầu chầu vào nhau hướng lên phía trên bia. Hai thân rồng đối xứng cuộn đều ra phần bìa bệ. Đuôi rồng giao nhau, uốn khít hình “vặn thừng” thon nhỏ dần. Rồng có ba chân lớn, năm móng nhọn bám chặt xuống bệ bia.


    Năm 1997, được nguồn hỗ trợ của Nhà nước, nhà chùa và nhân dân địa phương làm nhà che bia để bảo quản bia

    Phần bệ bia tiếp giáp với nền, xung quanh tạo thành hai lớp hoa văn sóng nước. Lớp trên tạo sóng nước hình quả núi, mỗi sóng nước có ba ngọn cao thấp khác nhau. Xen giữa các ngọn sóng là ba gợn sóng hình vòng cung. Lớp dưới tạo thành sóng nước hình cung cũng gồm ba lớp sóng.

    Mặc dù, đã trải qua gần 900 năm nhưng bia Tháp Sùng Thiện Diên Linh còn khá nguyên vẹn về hình dạng, chạm khắc. Tuy nhiên, một số đoạn chữ khắc bị mờ, mất song vẫn xác định được nội dung ghi chép. Bốn đầu rồng ở bệ bia đã bị vỡ.

    create

    Mai Chiến / nongnghiep.vn

    Hải Dương: Tưng bừng chờ đón lễ hội đường phố và trình chiếu ánh sáng với hàng trăm mô hình đèn Led chào mừng TP lên đô thị loại I

    Hải Dương: Tưng bừng chờ đón lễ hội đường phố và trình chiếu ánh sáng với hàng trăm mô hình đèn Led chào mừng TP lên đô thị loại I

    timer24/10/2019

    Chương trình mang tên Lễ hội đường phố năm 2019 - Ánh sáng Thành Đông sẽ được tổ chức vào ngày 26/10 tới đây.

    Độc đáo trang phục truyền thống của các dân tộc trong Ngày hội Văn hóa dân tộc Thái lần thứ II năm 2019

    Độc đáo trang phục truyền thống của các dân tộc trong Ngày hội Văn hóa dân tộc Thái lần thứ II năm 2019

    timer21/10/2019

    Các đoàn tham dự ngày hội Văn hóa dân tộc Thái lần thứ II năm 2019 trình diễn những bộ trang phục dân tộc hết sức độc đáo và đa dạng, mang đậm nét truyền thống của các dân tộc địa phương.

    Nghi lễ tặng quà của cô dâu dành cho gia đình nhà chồng của người Thái đen Điện Biên

    Nghi lễ tặng quà của cô dâu dành cho gia đình nhà chồng của người Thái đen Điện Biên

    timer18/10/2019

    Từ thưở xa xưa, trong lễ cưới của người Thái ngành Thái đen ở Điện Biên, khi cô dâu về nhà chồng bao giờ cũng mang theo những món quà là những lễ vật do chính tay mình chuẩn bị để tặng cho gia đình nhà chồng. Nghi lễ tặng quà này đã thể hiện nét đẹp nhân văn trong đời sống của cộng đồng người Thái và được duy trì cho đến tận bây giờ.

    Người phụ nữ Điện Biên thổi niềm đam mê tới giới trẻ về di sản âm nhạc dân gian quý báu

    Người phụ nữ Điện Biên thổi niềm đam mê tới giới trẻ về di sản âm nhạc dân gian quý báu

    timer10/10/2019

    Chị Quàng Thị Dua, (bản Púng Giắt 1, xã Mường Mươn, Mường Chà, Điện Biên) là một trong số ít nghệ nhân diễn tấu và chế tác được sáo mũi của người Khơ Mú. Không chỉ lưu giữ một di sản văn hóa quý báu của người Khơ Mú đang bị thất truyền, chị còn tích cực truyền dạy cho thế hệ trẻ.